Nie mogłem się powstrzymać. Nikt nie patrzył. A zewnętrzna część mojej dłoni już nie należała do mnie. Szarpnęła mną delikatnie i kazała podążyć za sobą. Gdy zatrzymała się może centymetr od pięknie wypracowanego, zaokrąglonego narożnika, przeszedł przez nią dreszcz nigdy wcześniej niedoświadczonej emocji.
Nagłym ruchem powstrzymałem ją i siebie od dotknięcia… przecież nie drewna! Co w nim tkwiło? Jaka tajemnica kryła się w tym kawałku drzewa, rosnącego zapewne dumnie i bezimiennie zarazem, gdzieś na północnych wybrzeżach Bałtyku? Stało pośród innych. Nie mogło oprzeć się mrozowi, wiatrowi, deszczowi. Wszyscy mieli to drzewo za swoje. Bo było niczyje.
A teraz może być… moje?

„Tak. Podszedłem raz jeszcze. Wykonałem ten oczywisty, najzwyklejszy gest. Zewnętrzną częścią dłoni musnąłem eleganckie, dystyngowane chassis z drewna”. Tak napisał mi meloman, który postawił w swoim pokoju Clearaudio Concept Wood. Odpisałem: wszystkiego dobrego na nowej drodze życia!
Zatelefonował. Śmialiśmy się długo, żartowaliśmy. Ale to wszystko było elementem niezrozumiałego kamuflażu, jakiejś gry pozorów. Bo tak naprawdę między nim a… nim rzeczywiście zaiskrzyło.
Bo drewno jest podstawą muzykalności, dźwięczności, melodyjności. Być może pierwszym instrumentem ludzkości był kamieniostuk, zestaw kamieni z różnych formacji i różnej wielkości. Seria stuków, rytmicznych uderzeń, kamiennych kontrapunktów, fraz zbudowanych z granitowych triol i w konsekwencji refrenów. Musiały minąć tysiące lat, by w dobie symfoniki Mahlera i Brucknera człowiek na nowo odkrył te (pozornie) nieskoordynowane dźwięki. Przerywam tę dygresję, bo…
Bo to drewno pozwoliło człowiekowi najdoskonalej naśladować dźwięki natury. A o to przecież chodzi: naśladować, powtarzać, odtwarzać dźwiękowy świat Natury. Jedni kompozytorzy przyznają się do tego otwarcie, w tytułach: La Mer, Alpensinfonie, Sonata „Wiosenna”. Inni kryją się za fugami, fantazjami i parafrazami. I tak wszystko jest jasne.
Ptaki najpiękniej śpiewają, gdy siedzą na drzewach. Jeden śpiewa oszałamiająco na akacji w porze jej szalonego kwitnienia, inny pokaże kunszt, gdy z drzewa opadnie ostatni liść. Drzewo zbiera i zapamiętuje wszystkie te dźwięki natury: wyjący wiatr, trzaskający mróz, dzięcioła nerwowo szukającego szkodników. Dlatego instrumenty z drewna tego samego gatunku brzmią jednak inaczej.
Muzyka, która jest abortem przypadku i materiału syntetycznego, bez pamięci naturalnego brzmienia, odbija się od nas jak od głuchego bębna. Jednak trafiając na szlachetne drewno, zalśni jak brylant w platynie. Nie straci nic ze swej naturalności, a wręcz się w niej umocni, jak zapach perfum dzięki ambrze.

Clearaudio zna tę alchemię od lat, także w przetwornikach. Jakie drewno? Z jakich puszcz? Łączyć gatunki czy nie? Kleić, a jeśli tak, to czym? Ciąć wzdłuż słojów czy w poprzek? Zostawić naturalne, czy nasycić olejkami i uwolnić od żywic? W Erlangen wiedzą to wszystko. Twórca firmy, Peter Suchy, jest mistykiem: wierzy w radiestezję i nie rozstaje się z wahadełkiem. Zna się doskonale na modrej kapuście do pieczonej gęsiny. Ale najlepiej zna się na rezonansie i muzyce.
Przez kilka lat siadywaliśmy w jego ulubionej restauracji, zawsze na wolnym powietrzu.
– Szum… Szum jest najważniejszy. Jest jak oddech. Nie słyszysz go, a to miech całej machiny dźwiękowego świata. Dźwięk bez szumu nie istnieje. Jest szumem uporządkowanym, logicznym. Jest piękny.
Do gabinetu Petera wstęp mieli tylko on i sprzątaczka. Kiedy otworzył drzwi i pierwszy raz zaprosił mnie do swojej pracowni, koledzy unieśli głowy znad biurek i rozdziawili gęby. Nie wiedziałem wtedy, że kiedy Peter chciał napić się herbaty (a w pracy niczego nie chciał poza pracą), uchylał drzwi pracowni i odbierał kubek.
A w pracowni? Z odrobiną przesady powiem jedynie, że tylko na suficie, i to w jednym jego punkcie, dostrzegłem malutkie puste miejsce. Maszyna na urządzeniu, zespół na kompleksie, fragment obok całości. Zestawy, komplety, fragmenty – jakaś bebechologia. Nagle podszedł do regału, coś wyjął i schował za pazuchę marynarki. Bez słowa pociągnął mnie do audioroomu. Posadził, uruchomił Maestro, położył płytę, a pod najtańszy z przedwzmacniaczy podłożył deseczkę. Dwa razy większą od tego kawałka niegodnej uwagi elektroniki.
Dźwięk wbił mnie w fotel. Wzrok natychmiast przebiegł po elementach toru odsłuchowego. Peter, widząc moje zdziwienie, już bez „czarów-marów” wyjął deseczkę spod elektroniki, a dźwięk… Dźwięk zapadł się jak w grobie. Dudnił, wydobywał się jak przez mocno zaciśnięte gardło. Otworzyłem gębę. Peter nie dał mi szansy na reakcję, na pytanie, a ruszył w stronę pracowni. Jak Don Kichot. Pobiegłem za nim. Oniemiały.
– Świat nie jest przygotowany na takie… deseczki.
Miał rację. Świat audiofilski umarłby jednego dnia. Potężne firmy, tysiące miejsc pracy – wszystko straciłoby sens. Bo Peterowa deseczka okiełznałaby cały rezonans, który jak kot bawiący się kłębkiem wełny oplata nasze zmysły.
Świat tak zwanych audiodebili jest pożywką dla miliardowych obrotów producentów urządzeń, które przede wszystkim WYGLĄDAJĄ. A od innych różnią się tym, że właściwie to podobnie GRAJĄ. Ale my słuchamy muzyki oczami. I cenami. I limitowanymi seriami. I opiniami innych, którzy nie wiedzą, a jedynie powtarzają innym „dobrą nowinę”. Audiofilscy kretyni dają się nabrać na coroczne zdania w rodzaju: jeszcze lepszy, jeszcze bardziej precyzyjny, jeszcze doskonalszy. Owszem – inny. Co nie znaczy, że lepszy lub bliższy prawdzie. Jakiej? Czyjej?
No, ludzie, na miły Bóg, dyszel jest dyszel. Pozwala przytroczyć konia do wozu. Nie ma wielkiego wpływu na sztukę powożenia ani na wygodę, a tym bardziej na końską mordęgę. Ale audiofil powie: o, o, o! Dyszel ze złota! Od razu inaczej: przestrzeń, głębia, scena…
Tak. Scena audiokompromitacji…
Dziś takiego gramofonu już nie kupisz.
Świat oszalał. Nowy, nowszy, najnowszy. Ale czy lepszy? Produkuje się gramofony z niklu, plastiku i LED-ów, mierzone gabarytami i tonami nie do podźwignięcia. Gdyby dzisiejszą metodę budowy gramofonów przenieść na lotnictwo, powstałaby chyba tylko aerotechnika… podziemna.
Nie w ciężarze ani w stali leży tajemnica gramofonu. Wibracje? Rezonans? Owszem, drgający element można zalać betonem. Przestanie rezonować. Albo wręcz odwrotnie, jeśli wzmocni się go metalowymi prętami. Ale jakimi? Jak ułożonymi? A cement w jakiej wodzie rozpuszczany?… STOP! Już się ta audiofilska nowomowa sama włącza. Ale czy przez ten beton gramofon zagra lepiej? Rezonans trzeba skompensować. Tak jak śmiertelny cios pięścią odpiera się delikatnym unikiem, a nie murem.
Peter Suchy jest zafascynowany drewnem. Wsłuchuje się w jego drżenie. Jak jubiler pochyla się nad każdym słojem. Dobierał warstwy brzozy, słuchał, z wahadełkiem w ręku decydował, czy w tym drewnie jest już dość… muzyki. Takiej pracy dziś się nie docenia, bo nie da się jej zważyć ani policzyć w watach. Dzisiejszy high-endowiec nie kupuje muzyki i brzmienia. Kupuje audiofilskie kostki brukowe.
A ocalałe egzemplarze z najlepszych lat prawdziwej sztuki gramofonowej wciąż czekają. Wystarczy wyjąć z pudła, wypoziomować, położyć płytę. I musnąć dłonią drewno.

Marek Koszur






















